Czy monohydrat kreatyny może wspomagać leczenie depresji?
Z roku na rok rośnie świadomość dotycząca chorób związanych z ludzką psychiką. Szacuje się, że na zaburzenia depresyjne cierpi łącznie ponad 350 milionów ludzi. We wszystkich przypadkach objawy depresji, występują prawie codziennie i trwają co najmniej dwa tygodnie, powodując niepokój, negatywne skutki zawodowe, społeczne oraz rodzinne. Ze względu na duże, społeczne obciążenie tą chorobą, naukowcy nieustannie pracują nad nowymi sposobami jej leczenia i zapobiegania jej rozwojowi.
W styczniu 2025 r. badacze Badacz z Uniwersytetu Oksfordzkiego opublikowali wyniki randomizowanego (proces polegający na losowym przydzielaniu uczestników badania do grupy z lekiem badanym lub do grupy kontrolnej), podwójnie zaślepionego (zarówno pacjent, jak i lekarz, nie wiedzą, czy pacjent przyjmuje lek badany czy standardową terapię/placebo) badania dotyczącego skuteczności i bezpieczeństwa doustnego przyjmowania monohydratu kreatyny w skojarzeniu z terapią poznawczo-behawioralną (z ang. Cognitive Behavioral Therapy, CBT) wśród osób chorujących na depresję. W badaniu wzięło udział 100 uczestników, cierpiących na umiarkowanie ciężką depresję – średnio 17.7 punktów w skali PHQ-9 (z ang. Patient Health Questionnaire-9 - Kwestionariusz zdrowia pacjenta), którzy nie byli objęci leczeniem. Powyższy kwestionariusz składa się z odpowiedzi na 9 pytań, a ich suma pozwala na określenie stopnia nasilenia depresji, zgodnie z interpretacją:
- 0-4 punkty: Brak depresji lub minimalne nasilenie objawów.
- 5-9 punktów: Łagodna depresja.
- 10-14 punktów: Umiarkowana depresja.
- 15-19 punktów: Umiarkowanie ciężka depresja.
- 20-27 punktów: Ciężka depresja.
Podczas trwania badania uczestnicy zostali losowo przydzieleni do otrzymywania jednej z dwóch terapii:
- Przyjmowania doustnie 5 g na dzień monohydratu kreatyny przez 8 tygodni, wraz z dwutygodniową indywidualną terapią poznawczo-behawioralną lub
- Przyjmowania doustnie 5 g na dzień doustnej skrobi (Placebo) przez 8 tygodni, wraz z dwutygodniową indywidualną terapią poznawczo-behawioralną.
Wyniki badania wykazały, że leczenie w obydwu grupach było dobrze tolerowane, bezpieczne oraz wiązało się ze zmniejszeniem objawów depresji. Zauważono jednak, że stopień nasilenia depresji był istotnie niższy w grupie, gdzie zastosowano monohydrat kreatyny. W punkcie końcowym badania, w grupie z placebo Placebo zanotowano wynik ± 11.9 w skali PHQ-9, natomiast w grupie z monohydratem kreatyny wykazano spadek do ± 5.8, przy początkowym wyniku wynoszących ± 17.7 w obydwu grupach.
Warto wspomnieć, że monohydrat kreatyny jest bezpiecznym suplementy diety, który może dotrzeć do ośrodkowego układu nerwowego. Występuje naturalnie w żywności (mleko, mięso, ryby) oraz jest syntetyzowany w wątrobie i mózgu, gdzie jest magazynowany w wysokich stężeniach i pełni ważne funkcje w metabolizmie energetycznym. Ponadto, kreatyna jest środkiem neuroprotekcyjnym (działanie lub substancja, chroniące neurony przed uszkodzeniem lub śmiercią), który moduluje neuroreceptory takie jak m.in. serotonina, noradrenalina czy dopamina, których obniżony poziom w organizmie wiąże się z występowaniem depresji wśród pacjentów.
Należy jednak pamiętać, że techniki wspomagające takie jak suplementacja kreatyny, mogą zwiększyć skuteczność leczenia, jednakże podstawową formą leczenia depresji jest połączenie farmakoterapii z psychoterapią. Dlatego, jeżeli podejrzewasz u siebie lub u kogoś ze swoich bliskich tę chorobę, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.
Bibliografia:
- Global, regional, and national burden of 12 mental disorders in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. (2022). The Lancet Psychiatry, 9(2), 137–150.
- Sherpa, N. N., De Giorgi, R., Ostinelli, E. G., Choudhury, A., Dolma, T., & Dorjee, S. (2025). Efficacy and safety profile of oral creatine monohydrate in add-on to cognitive-behavioural therapy in depression: An 8-week pilot, double-blind, randomised, placebo-controlled feasibility and exploratory trial in an under-resourced area. European Neuropsychopharmacology, 90, 28–35.
- Wyss, M., & Kaddurah-Daouk, R. (2000). Creatine and Creatinine Metabolism. Physiological Reviews, 80(3), 1107–1213.
Autorka: Urszula Imiełowska