Aktualnie znajdujesz się na:

Programy profilaktyki onkologicznej w Polsce - przegląd możliwości wczesnego wykrywania nowotworów

Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 roku w Polsce zarejestrowano niemal 193 tysiące nowych zachorowań na nowotwory złośliwe oraz ponad 99 tysięcy zgonów z ich powodu. Choroby nowotworowe odpowiadały za około 26% wszystkich zgonów wśród mężczyzn oraz 23% wśród kobiet. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów najczęściej diagnozowanymi nowotworami u mężczyzn były rak gruczołu krokowego, rak płuca oraz rak jelita grubego. U kobiet dominowały rak piersi, rak jelita grubego oraz rak płuca.

W tej sytuacji szczególnie istotna staje się profilaktyka, która obejmuje zarówno zapobieganie chorobom, jak i ich wczesne wykrywanie. Regularne badania przesiewowe pozwalają rozpoznać zmiany chorobowe na wczesnym etapie, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie i ograniczenie powikłań. Istotną rolę odgrywają także codzienne wybory zdrowotne, takie jak odpowiednia dieta, aktywność fizyczna czy unikanie używek. W Polsce funkcjonują programy profilaktyczne, które umożliwiają wykonanie badań przesiewowych i stanowią ważny element wczesnego wykrywania nowotworów.

Wczesne wykrycie zmian nowotworowych umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz w wybranych przypadkach, rozważenie udziału w badaniach klinicznych jako jednej z dostępnych opcji terapeutycznych.

Profilaktyka raka szyjki macicy

Celem programu profilaktyki raka szyjki macicy jest zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów poprzez wczesne wykrywanie zmian oraz zwiększenie świadomości zdrowotnej kobiet. Na wczesnym etapie rak szyjki macicy jest wyleczalny w ponad 99% przypadków.

Program skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. W jego ramach wykonywane są badania przesiewowe - test HPV HR (co 5 lat) lub cytologia (co 3 lata).

Z programu można skorzystać bez skierowania. Badania wykonywane są w poradniach ginekologiczno-położniczych oraz wybranych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej. Na wizytę można zapisać się m.in. przez Internetowe Konto Pacjenta lub bezpośrednio w placówce. W przypadku nieprawidłowego wyniku pacjentka kierowana jest na dalszą diagnostykę, co umożliwia szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Profilaktyka raka piersi

Rak piersi jest jednym z najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet i przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa możliwości skutecznego leczenia, dlatego tak ważne są regularne badania mammograficzne, które pozwalają wykryć nawet niewielkie zmiany.

Celem programu profilaktyki raka piersi jest zmniejszenie liczby zgonów poprzez wczesne wykrywanie nowotworu oraz zwiększenie świadomości zdrowotnej kobiet. Program skierowany jest do kobiet w wieku od 45 do 74 lat, szczególnie tych, które w ciągu ostatnich dwóch lat nie wykonywały mammografii. Badanie można wykonać bez skierowania, zarówno w placówkach stacjonarnych, jak i w mammobusach docierających do mniejszych miejscowości.

 

Podstawowym badaniem w programie jest mammografia, którą zaleca się wykonywać co 2 lata. W przypadku prawidłowego wyniku wystarczy kontynuować regularne badania, natomiast w razie wykrycia nieprawidłowości pacjentka kierowana jest na dalszą diagnostykę.

Profilaktyka raka jelita grubego (kolonoskopia)

Rak jelita grubego rozwija się powoli, często przez wiele lat nie dając żadnych objawów, dlatego wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.

Celem programu profilaktyki raka jelita grubego jest wykrycie zmian na wczesnym etapie, a także usunięcie zmian przednowotworowych. Program skierowany jest do osób w wieku 50–65 lat oraz młodszych (40–49 lat), jeśli w najbliższej rodzinie występował rak jelita grubego. Z badania można skorzystać bez skierowania, zgłaszając się bezpośrednio do placówki realizującej program.

Podstawowym badaniem jest kolonoskopia, która pozwala dokładnie obejrzeć jelito od środka, wykryć nieprawidłowości oraz w razie potrzeby usunąć niewielkie zmiany w trakcie tego samego badania.

Program profilaktyki chorób odtytoniowych

Palenie tytoniu jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka wielu poważnych chorób, w tym nowotworów oraz chorób układu oddechowego i krążenia. Przez wiele lat może nie powodować wyraźnych objawów, jednak stopniowo prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia. Szczególnie narażeni są wieloletni palacze, u których może rozwinąć się m.in. przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).

Celem programu profilaktyki chorób odtytoniowych jest zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów związanych z paleniem poprzez edukację, wczesne wykrywanie chorób oraz wsparcie w rzuceniu nałogu. Program skierowany jest do osób dorosłych, które palą papierosy lub inne wyroby tytoniowe, ze szczególnym uwzględnieniem osób w wieku 40–65 lat. Z programu można skorzystać bez skierowania, zgłaszając się do wybranej placówki podstawowej opieki zdrowotnej.

W ramach programu przeprowadzany jest wywiad zdrowotny oraz w razie potrzeby podstawowe badania, w tym spirometria oceniająca funkcję płuc. Pacjenci otrzymują również wsparcie w zakresie rzucenia palenia oraz jeśli jest to konieczne, kierowani są na dalszą diagnostykę lub leczenie. Udział w programie pozwala na wczesne wykrycie chorób oraz podjęcie działań, które mogą znacząco poprawić stan zdrowia i jakość życia.

 

Bibliografia:

Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i są zgodne z przepisami oraz wiedzą obowiązującymi w momencie publikacji. W związku z możliwością zmiany przepisów prawnych, należy upewnić się, że nie zostały wprowadzone nowe regulacje, które mogą wpłynąć na przedstawione informacje.

Opcje strony

do góry