Kannabidiol w leczeniu padaczki lekoopornej - co pokazują najnowsze badania kliniczne

Padaczka to choroba neurologiczna, w której w mózgu dochodzi do nagłych, nieprawidłowych wyładowań elektrycznych. Powodują one napady, a ich przebieg może wyglądać inaczej u różnych osób. Najczęściej kojarzymy je z utratą przytomności i drgawkami. Czasem pojawia się wtedy sztywność ciała, sinienie ust, ślinotok, a niekiedy także mimowolne oddanie moczu. Warto jednak pamiętać, że nie każdy napad wygląda w ten sposób- niektóre mogą być krótkie i mało zauważalne.

Podstawą leczenia są leki przeciwpadaczkowe, których celem jest zmniejszenie liczby napadów. Lekarz dobiera terapię indywidualnie, biorąc pod uwagę m.in. wiek, płeć, choroby współistniejące, inne stosowane leki czy szczególne sytuacje, takie jak ciąża. Czasem konieczne jest stopniowe modyfikowanie terapii i zmiana leków, aby znaleźć ten, który będzie działał najskuteczniej u danej osoby.

W Polsce w 2024 roku, zgodnie z raportem „NFZ o zdrowiu. Padaczka”, co najmniej jedno świadczenie medyczne związane z padaczką lub stanem padaczkowym udzielono 269 tysiącom osób. U części pacjentów napady nadal występują mimo stosowania odpowiednich leków przeciwpadaczkowych, taki stan nazywamy padaczką lekooporną. W jej terapii stosuje się różne metody niefarmakologiczne, takie jak dieta ketogenna, stymulacja nerwu błędnego (VNS) czy leczenie chirurgiczne - każda z nich ma na celu zmniejszenie liczby napadów i poprawę jakości życia pacjenta.  Mimo dostępnych metod nadal istnieje potrzeba poszukiwania nowych, skutecznych terapii.

Jednym z obiecujących kierunków badań jest kannabidiol (CBD) - naturalny związek pochodzący z konopi siewnych. CBD nie ma działania psychoaktywnego, czyli nie „odurza”. Zainteresowanie nim wynika z jego szerokich właściwości potwierdzonych badaniami: działa przeciwzapalnie, neuroprotekcyjnie, przeciwlękowo i przeciwdrgawkowo. Dzięki temu CBD stał się ważnym obszarem badań w neurologii, szczególnie u osób z trudnymi do leczenia napadami.

W badaniach klinicznych oceniano specjalnie oczyszczony preparat CBD u pacjentów z padaczką lekooporną. Wykazano, że może on zmniejszać liczbę napadów, choć wiąże się również z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak senność, zmniejszenie apetytu czy biegunka. U części pacjentów obserwowano także zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, szczególnie gdy CBD stosowano równolegle z innymi lekami przeciwpadaczkowymi, dlatego lekarz może zalecić okresowe badania krwi.

Na podstawie wyników tych badań Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oraz Europejska Agencja Leków (EMA) zatwierdziły produkt leczniczy CBD jako terapię wspomagającą u pacjentów z zespołem Lennoxa–Gastauta (LGS) i zespołem Dravet (DS)- to ciężkie, trudne do leczenia postacie padaczki, które zaczynają się w dzieciństwie i powodują wiele różnych typów napadów. Preparat może być stosowany u dzieci od 2. roku życia, często w połączeniu z klobazamem, o dodatkowo zwiększa skuteczność leczenia.

Kluczową rolę w ocenie skuteczności CBD w padaczce lekoopornej odegrały randomizowane Randomizacja badania kliniczne Badanie kliniczne kontrolowane placebo, które uważane za złoty standard medycyny. Oznacza to, że część pacjentów otrzymuje badany lek, a część placebo, przy czym nikt nie wie, w której jest grupie. Taki sposób prowadzenia badań pozwala wiarygodnie ocenić, czy lek naprawdę działa.

Co ważne, najnowsze badania pokazują, że CBD może wpływać nie tylko na same napady. Naukowcy sprawdzają, czy może ono poprawiać także funkcjonowanie na co dzień, zachowanie czy koncentrację, szczególnie u osób ze stwardnieniem guzowatym (TSC). Badania z 2026 roku wskazują także, że CBD może oddziaływać na neurozapalenie, czyli stan zapalny w mózgu, który u niektórych pacjentów może utrudniać leczenie napadów.

Wyniki badań klinicznych potwierdzają, że CBD może być pomocne dla części pacjentów z padaczką lekooporną. Jest to lek bez działania odurzającego, zwykle dobrze tolerowany, a jego skuteczność potwierdzono m.in. w zespole Lennoxa–Gastauta (LGS) i w zespole Draveta (DS). Wiedza zdobyta dzięki badaniom klinicznym pozwala lekarzom lepiej zrozumieć, kiedy i u kogo CBD może być wartościowym wsparciem terapii.

 

Bibliografia

  1. Narodowy Fundusz Zdrowia. NFZ o zdrowiu. Padaczka. Warszawa: NFZ; 2024. Dostępne w: https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/raporty/nfz-o-zdrowiu-padaczka (dostęp: 19.03.2026).
  2. Devinsky, O., Cross, J. H., Laux, L., Marsh, E., Miller, I., Nabbout, R., i in. (2024). Expanding the therapeutic role of highly purified cannabidiol in monogenic epilepsies: A multicenter real-world study. Epilepsia, 66, 2253–2265.
  3. Peng, J., Fan, M., An, C., Ni, F., Huang, W., & Luo, J. (2022). A narrative review of molecular mechanism and therapeutic effect of cannabidiol (CBD). Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology, 130(4), 439–456.
  4. Devinsky, O., Cross, J. H., Laux, L., Marsh, E., Miller, I., Nabbout, R., Scheffer, I. E., Thiele, E. A., & Wright, S. (2017). Trial of cannabidiol for drug‑resistant seizures in the Dravet syndrome. The New England Journal of Medicine, 376(21), 2011–2020.
  5. Patel, A. D., Szaflarski, J. P., Lyons, P. D., Boffa, M., Greco, T., Saurer, T. B., Rajasekaran, K., Simontacchi, K. C., & Thiele, E. A. (2025). Long‑term efficacy and safety of cannabidiol in patients with treatment‑resistant focal epilepsies treated in the Expanded Access Program. Epilepsia, 66(10), 3730–3740.
  6. Białoń, M., Kędziora, M., Starowicz, K. Cannabidiol in Neurology: Current Insights and Translational Perspectives. Pharmaceuticals, 2026, 19(2), 330.

Opcje strony

do góry