4 października – Światowy Dzień Onkologii

Nowotwory to grupa chorób, w których dochodzi do niekontrolowanego wzrostu i podziału nieprawidłowych komórek. Zmiany nowotworowe mogą rozwijać się niemal w każdym narządzie organizmu. Onkologia to dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, diagnozowaniem oraz leczeniem chorób nowotworowych.

Nowotwory dzieli się na łagodne, które rosną miejscowo i zwykle nie dają przerzutów oraz złośliwe, które naciekają okoliczne tkanki, mogą tworzyć przerzuty do odległych narządów i wymagają specjalistycznego leczenia.

Według Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce w 2023 roku zdiagnozowano 192 922 przypadków nowotworów złośliwych, z czego 96 925 zachorowań wystąpiło u mężczyzn, a 95 997 u kobiet.

4 października obchodzony jest Światowy Dzień Onkologii. To okazja, aby zwiększyć świadomość na temat profilaktyki, znaczenia badań przesiewowych, wczesnego wykrywania nowotworów oraz wspierać osoby chorujące i ich bliskich.

Narodowy Portal Onkologiczny to ogólnodostępne źródło rzetelnej, aktualnej i przystępnej wiedzy na temat profilaktyki, diagnostyki, leczenia oraz życia z chorobą nowotworową. Więcej informacji: LINK

Na stronie dostępna jest również mapa programów profilaktycznych: LINK

Infolinia onkologiczna Narodowego Funduszu Zdrowia (czynna całą dobę): +48 800 190 590

Aktualnie w Polsce dostępne są bezpłatne programy profilaktyczne:

Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy - test HPV HR z genotypowaniem (i w zależności od wyniku cytologia płynna (LBC)– dla kobiet w wieku 25–64 lat, wykonywana co 5 lata (częściej u kobiet z grup zwiększonego ryzyka, zgodnie z zaleceniami lekarza). LINK

Program Profilaktyki Raka Piersi - Mammografia – dla kobiet w wieku 45–74 lat, wykonywana co 2 lata w ramach programu badań przesiewowych. LINK

Program badań przesiewowych raka jelita grubego - Kolonoskopia – dla osób w wieku od 50 do 65 lat lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta, rozpoznano nowotwór jelita grubego, które nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. LINK

Program Profilaktyki Raka Płuca - badanie przy użyciu nisko dawkowej tomografii komputerowej (NDTK/LDCT) dla osób w wieku 55 - 74 lat z historią palenia (w określonych sytuacjach również osoby od 50 roku życia), jak również edukacja na temat czynników ryzyka i wczesnych objawów raka płuca. LINK

Warto również pamiętać o regularnej samoobserwacji organizmu. Kobiety powinny regularnie wykonywać samobadanie piersi (najlepiej raz w miesiącu), a mężczyźni powinni wykonywać samobadanie jąder, zwracając uwagę na pojawienie się guzków, powiększenia lub bólu.

Mężczyznom po 50. roku życia (lub wcześniej, jeśli w rodzinie występował rak prostaty lub obecne są inne czynniki ryzyka) zaleca się rozmowę z lekarzem na temat oznaczenia stężenia PSA we krwi oraz badania gruczołu krokowego. Decyzja o wykonaniu tych badań powinna być podejmowana indywidualnie po omówieniu z lekarzem ich korzyści i ograniczeń.

Należy również obserwować znamiona skórne i zgłaszać dermatologowi wszelkie niepokojące zmiany. Ważne są także regularne wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz wykonywanie badań profilaktycznych odpowiednich do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych czynników ryzyka.

Więcej informacji na temat profilaktyki, diagnostyki i leczenia nowotworów można znaleźć w Kompendium Chorób Nowotworowych Ministerstwa Zdrowia: LINK

Podkreślić należy, że profilaktyka i wczesne wykrycie nowotworów mają kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia. Zdrowy styl życia, unikanie czynników ryzyka oraz udział w badaniach przesiewowych mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania lub umożliwić rozpoznanie choroby na wczesnym etapie, kiedy szanse na skuteczne leczenie są największe. Należy zgłaszać lekarzowi utrzymujące się lub niepokojące objawy i regularnie wykonywać zalecane badania profilaktyczne.

Ważne znaczenie ma również ciągły rozwój skuteczniejszych metod leczenia nowotworów. Jest on możliwy przede wszystkim dzięki prowadzeniu badań klinicznych, które stanowią niezbędny element rozwoju onkologii. Badania kliniczne pozwalają ocenić bezpieczeństwo i skuteczność nowych badanych produktów leczniczych, dzięki czemu pacjenci mogą zyskać dostęp do innowacyjnych terapii.

Badania kliniczne w onkologii charakteryzują się indywidualnym doborem uczestników na podstawie cech nowotworu, w tym jego profilu molekularnego i obecności określonych biomarkerów. Takie podejście pozwala na lepsze dopasowanie terapii do charakterystyki choroby i zwiększa szanse na uzyskanie optymalnych efektów terapii. Ich znaczenie potwierdzają badania kliniczne, których wyniki zmieniły standardy postępowania onkologicznego.

Przykładem jest badanie FLAURA, które wykazało, że ozymertynib stosowany u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją EGFR istotnie wydłuża przeżycie całkowite w porównaniu z wcześniejszymi terapiami celowanymi. Wyniki tego badania doprowadziły do uznania ozymertynibu za standard leczenia pierwszej linii w tej grupie chorych. Z kolei badanie MONALEESA-2 wykazało, że dodanie rybocyklibu do hormonoterapii u pacjentek z hormonozależnym, HER2-ujemnym zaawansowanym rakiem piersi istotnie wydłuża przeżycie całkowite.

Wyniki badań klinicznych nie tylko poszerzają wiedzę medyczną, ale przede wszystkim przekładają się na wprowadzanie nowych standardów leczenia, zwiększając skuteczność terapii oraz poprawiając rokowanie i jakość życia pacjentów.

Zachęcamy do zapoznania się z materiałami edukacyjnymi na temat badań klinicznych opracowanymi przez Agencję Badań Medycznych: LINK

Badania przesiewowe:

 

Bibliografia:

Autorka: Milena Ławrów

Opcje strony

do góry